Aktywność fizyczna jako alternatywna terapia stresu

To Keep the body in good health is a duty…
otherwise we shall not be able to
keep our mind strong and clear. ” – Budda

Dlaczego sport wpływa pozytywnie na dobre samopoczucie?

sport-692796_1280

Każdy z nas  wie, że ruch wspiera zdrowie. Lekarze zalecają spacery, basen czy inne aktywności fizyczne – wszystko po to, aby nasze ciała były zdrowsze. Bardzo dużo uwagi, jeżeli nie cała, poświęcona jest właśnie ciału.

A co z psychiką? Jaką wartość dla dobrego samopoczucia psychicznego mają ćwiczenia fizyczne?

Ten cykl artykułów pokaże jakie korzyści dla stanu psychiki ma regularna aktywność fizyczna. Dowiecie się jak wspierać poczucie własnej wartości, zmniejszać lęk, spadki nastroju, redukować stres czy chociażby lepiej zarządzać snem.

W tym artykule skupie się na wpływie regularnej aktywności fizycznej na redukcję stresu.

Aktywność fizyczna, stres i  naukowcy?

Badania potwierdzają to, co wiemy od dawna. Regularne ćwiczenia fizyczne (np. chodzenie) mogą być dobrym sposobem na poprawę nastroju. Osoby, które często i regularnie ćwiczą doświadczają więcej pozytywnych stanów takich jak: zainteresowanie, podekscytowanie, entuzjazm oraz uważność.

Im więcej ćwiczysz, tym lepszy masz nastrój.

Badacze pokazali, że ćwiczenia wykonywane 30-35 minut,  3 -5 dni w tygodniu, przez 10-12 tygodni były optymalne dla poprawy nastroju. Szczególnie jest to widoczne u osób ze sporym spadkiem nastroju. Każdy kompetentny trener powie, że dni odpoczynku to też dni cyklu treningowego. Tak zwany „rest day” jest ważny dla regeneracji psychofizycznej.

Redukcja stresu a ćwiczenia fizyczne.

Często możemy usłyszeć, że aktywność fizyczna jest dobrym lekarstwem na stres doświadczany w pracy czy w domu.
Faktycznie tak jest, ale dlaczego?

Stres jako reakcja walcz lub uciekaj.

Zacznę od tego czym jest w ogóle jest stres? Bardzo skrótowo ujmując jest to reakcja organizmu, który doświadcza pewnego typu zagrożenia.

Możemy czuć się zagrożeni np. reakcją innych ludzi na nasze zdanie,  albo po prostu mieć poczucie zmęczenia i dyskomfortu, którego nie da się wyeliminować.

Wyobraź sobie, że stoisz w korku po skończonej pracy lub odpowiadasz po raz „setny” swojemu dziecku, dlaczego biedronki nie chcą zamieszkać w domu.

Stres jest więc reakcją na jakąś konkretną, trudną dla nas sytuację, którą postrzegamy jako trudną.

Ciało w stresie jest zaalarmowane i zaczyna przygotowywać się do reakcji „walcz lub uciekaj”. Produkuje więc odpowiednie substancje chemiczne odpowiedzialne za te reakcje.  Adrenalina czy noradrenalina  (bo o nich między innymi mówimy) podnoszą ciśnienie krwi, zwiększają tętno. Mogą spowodować zmniejszenie przepływu krwi do skóry oraz zmniejszyć aktywność żołądka . Ciało produkuje również kortyzol, dzięki któremu tłuszcz i cukier uwalniane są do krwiobiegu. (Kortyzol niestety redukuje również efektywność systemu immunologicznego).

Wszystkie te zmiany w naszym organizmie to przygotowanie ciała do lepszej reakcji walki lub ucieczki („fight or fly”).

Kiedy zabezpieczające reakcje organizmu zaczynają być szkodliwe…

stres w pracy

Takie dostosowanie organizmu pozwala nam przeżyć na sawannie lub podczas kataklizmu, ale co z nim zrobić gdy utknęliśmy w zatłoczonym autobusie lub gdy musimy wygłosić przemówienie. Nie możemy wtedy ani walczyć ani uciekać. Innymi słowy nie możemy skorzystać z całego przygotowania, które poczynił nasz organizm.

Po pewnym czasie takie reakcje organizmu przestają być dla nas obroną – a zaczynają nam szkodzić.

Na przykład: Osoby, które odczuwają stres mogą zacząć cierpieć na bóle głowy, mdłości czy niestrawność.

Ludzie doświadczający stresu przewlekłego mogą odczuwać – i często odczuwają- napięcie, intensywne obawy nawiedzają ich umysł, cierpią na problemy ze snem, wyczerpanie, a także zapadają na poważne problemy zdrowotne jak atak serca czy udar mózgu.

Jak więc możemy radzić sobie ze stresem, który jest  – niestety – wyznacznikiem dzisiejszych czasów.

Można przyjmować spore ilości leków wyciszających, zażywać substancje o wątpliwym prozdrowotnym działaniu, palić papierosy czy pić alkohol wieczorem „na odstresowanie”.

Nie muszę pisać, że są to sposoby nie tylko krótkotrwałe, ale również niebezpieczne. Bardzo szybko można uzależnić się od uczucia rozluźnienia, które daje nam lampka wina, drink czy tabletka uspokajająca.
Substancje te stają się niezbędne do osiągnięcia stanu relaksu lub spokoju.

Alternatywny sposób walki ze stresem.

ćwiczenia fizyczne

Aktywność fizyczna może zaoferować alternatywną drogę redukcji stresu czy poradzenia sobie ze stresem.

Badania pokazują, że osoby o wysokiej aktywności fizycznej doświadczają znacząco mniej stresu niż osoby o niskiej aktywności fizycznej.

Jak to wyjaśnić?

Po pierwsze ćwiczenia fizyczne  wpływają na obniżenie pobudzenia, wzmacniają dobry nastrój odwracają uwagę od negatywnych myśli czy zmartwień. Dzięki aktywności fizycznej nabieramy dystansu do aktualnych spraw, co przekłada się na mniej negatywne reakcje.

Po drugie – osoby aktywnie uprawiające sport rzadziej sięgają po papierosy czy inne używki podczas epizodu stresu. W zamian decydują się na ulubioną aktywność fizyczną, dbają o zbilansowany posiłek, spotykają się w grupach treningowych, które dostarczają społecznego wsparcia.

Po trzecie –  badacze odkryli, że osoby aktywnie uprawiające sport również posiadają lepsze, biologiczne sposoby radzenia sobie ze stresem (np.charakteryzują się mniejszą sekrecją hormonów, mają niższe tętno). Dobrze radzą sobie – biologicznie i psychologicznie – podczas odczuwania stresu i wychodzenia z niego.

Po czwarte wysiłek fizyczny powoduje zmęczenie fizyczne, a to z kolei daje nam często odczucie katharsis, oczyszczenia.

Gwoli ścisłości – nie każdy stres może by zredukowany poprzez aktywność fizyczną. Ważne jest natomiast to, iż nie powoduje ona żadnej negatywnej reakcji ubocznej.

Wpływ sportu na zmniejszenie odczuwania stresu to temat tak obszerny i zazębiający się z wieloma aspektami naszego funkcjonowania, że nie jest możliwe wyczerpanie go w jednym artykule, ani nawet w obszernej pracy doktorskiej.

W kolejnych artykułach:

O tym jak i dlaczego aktywność fizyczna wpływa znacząco na podwyższenie poczucia własnej wartości, poprawia dobre samopoczucie psychiczne, zmniejsza lęk czy stany depresyjne znajdziecie w drugiej części artykułu, który już niedługo pojawi się na blogu.

Jakie jest Wasze doświadczenie?

Każda z osób, która uprawia sport ma zapewne swoje osobiste doświadczenia wpływu ćwiczeń na stres czy radzenie sobie ze stresem.

Jakie są wasze odczucia? Czy mieliście sytuacje, w których aktywność sportowa była dobrą terapią na stres?

autor: Sylwia Stefańczyk, psycholog

Polecamy blog: Twój Rozwój Osobisty